W 2026 roku obowiązuje ta sama skala podatkowa co w poprzednich latach: 12% do 120 000 zł dochodu rocznie i 32% od nadwyżki ponad ten próg. Do tego dochodzi kwota wolna od podatku 30 000 zł. Warto zrozumieć, jak te elementy ze sobą współpracują, bo to one decydują o miesięcznym PIT.
Jak działa kwota wolna
Nie jest to oddzielne „zero procent” dla pierwszych 30 000 zł. Ustawa stosuje wzór: podatek = 12% × podstawa − kwota zmniejszająca 3600 zł (czyli 12% z 30 000 zł). Dzięki temu przy podstawie równej 30 000 zł podatek wynosi dokładnie zero, a dla wyższych dochodów kwota wolna nadal działa, bo od każdego podatku odejmujesz te same 3600 zł.
Podatek roczny przy różnych dochodach
| Dochód roczny | Obliczenie | Podatek | Efektywna stawka |
|---|---|---|---|
| 30 000 zł | 12% × 30 000 − 3 600 | 0 zł | 0% |
| 60 000 zł | 12% × 60 000 − 3 600 | 3 600 zł | 6,0% |
| 100 000 zł | 12% × 100 000 − 3 600 | 8 400 zł | 8,4% |
| 120 000 zł | 12% × 120 000 − 3 600 | 10 800 zł | 9,0% |
| 150 000 zł | 14 400 + 32% × 30 000 − 3 600 | 20 400 zł | 13,6% |
Pod progiem 120 000 zł efektywna stawka jest dużo niższa niż nominalne 12%, a dopiero po przekroczeniu progu nadwyżka jest opodatkowana 32%. Nie oznacza to, że cały dochód nagle „wskakuje” na wyższą stawkę, ponieważ droższa jest tylko ta część, która leży nad progiem.
Jak to wygląda w miesięcznej wypłacie
- Pracodawca co miesiąc odejmuje 300 zł kwoty zmniejszającej (1/12 z 3600 zł), o ile złożono PIT-2. Kwotę można podzielić na maksymalnie trzech płatników: 150 zł u każdego z dwóch albo 100 zł u każdego z trzech. Łącznie nie może to przekroczyć 300 zł miesięcznie.
- Koszty uzyskania przychodu (250 zł miesięcznie na etacie) obniżają podstawę. To mechanizm odrębny od kwoty wolnej.
- Składka zdrowotna nie zmniejsza podatku, więc jej nie odliczasz.
- Po przekroczeniu 120 000 zł narastająco w roku zaliczki rosną do 32% od nadwyżki, więc końcówka roku bywa „droższa”.
Kogo dotyczy kwota wolna
Tylko osób rozliczających się według skali podatkowej. Podatek liniowy 19% i ryczałt nie mają kwoty wolnej, dlatego przy niskich dochodach skala potrafi wypaść lepiej niż liniowy. Szczegóły porównania znajdziesz w poradniku Ryczałt, liniowy czy skala.